GearGaoProหน้าแรกบทความ

ย้ายข้อมูลเก่าจาก Excel เข้าระบบใหม่ที่สั่งทำ: วางแผนก่อนเปิดใช้ ไม่ให้ข้อมูลหายหรือซ้ำ

ภาพประกอบเจ้าของธุรกิจย้ายไฟล์ตารางและสมุดบัญชีเก่าเข้าสู่หน้าจอแดชบอร์ดระบบใหม่ด้วยลูกศรเชื่อมต่อ

ธุรกิจที่ตัดสินใจจ้างเขียนระบบตามสั่งส่วนใหญ่ไม่ได้เริ่มจากศูนย์ มีรายชื่อลูกค้าใน Excel รายการสินค้าในไฟล์ที่ส่งต่อกันมาหลายมือ ยอดค้างชำระในสมุด หรือประวัติออเดอร์ในระบบเก่าอยู่แล้ว คำถามที่มักโผล่มาช้าเกินไปคือ "ข้อมูลเก่าพวกนี้จะเข้าระบบใหม่อย่างไร" ถ้าไม่วางแผนไว้ก่อน วันเปิดใช้ระบบอาจเจอลูกค้าซ้ำสองชื่อ ยอดคงเหลือไม่ตรง หรือพนักงานต้องกลับไปเปิดไฟล์เก่าคู่กันทุกวัน

บทความนี้พาวางแผนการย้ายข้อมูลเก่า (data migration) แบบที่เจ้าของธุรกิจทำเองได้ก่อนคุยกับผู้พัฒนา ไม่ใช่การสอนเขียนสคริปต์นำเข้าข้อมูล

ทำไมการย้ายข้อมูลควรคุยตั้งแต่ก่อนเริ่มพัฒนา

การย้ายข้อมูลไม่ใช่แค่ "ก๊อปไฟล์ใส่ระบบ" เพราะข้อมูลเก่ามักถูกเก็บตามความเคยชินของแต่ละคน ส่วนระบบใหม่ต้องการข้อมูลที่มีรูปแบบชัดเจน ถ้าคุยเรื่องนี้ตั้งแต่ต้น ธุรกิจได้ประโยชน์อย่างน้อยสามข้อ

บทความ ระยะเวลาพัฒนาที่ควรยอมรับได้ ก็ยกเรื่องปริมาณข้อมูลเก่าเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้งานสั้นหรือยาว

ขั้นที่ 1: ลิสต์ว่าข้อมูลเก่าอยู่ที่ไหนบ้าง และใครเป็นเจ้าของ

เริ่มจากสำรวจให้ครบก่อนตัดสินใจอะไร ลองจดเป็นตารางง่าย ๆ ว่ามีข้อมูลอะไร อยู่ที่ไหน และใครเป็นคนดูแล

  1. ข้อมูลหลัก เช่น รายชื่อลูกค้า ผู้ขาย สินค้า ราคาขาย หน่วยนับ
  2. ยอดคงเหลือ ณ วันเปลี่ยนระบบ เช่น สต็อกคงเหลือ ยอดลูกหนี้ค้างชำระ เงินมัดจำที่ยังไม่คืน
  3. รายการที่ยังไม่จบ เช่น ออเดอร์ที่รับแล้วแต่ยังไม่ส่ง ใบเสนอราคาที่รอลูกค้าตอบ
  4. ประวัติย้อนหลัง เช่น ออเดอร์หรือใบเสร็จเก่าหลายปี

ข้อมูลเดียวกันมักอยู่หลายที่ เช่น รายชื่อลูกค้าในไฟล์ของฝ่ายขาย และอีกชุดในไฟล์ของฝ่ายบัญชี ตรงนี้ต้องตกลงว่าไฟล์ไหนคือฉบับจริง และใครเป็นคนตัดสินเมื่อสองไฟล์ไม่ตรงกัน

ขั้นที่ 2: ตัดสินใจว่าอะไรต้องย้าย อะไรเริ่มใหม่ได้

ไม่จำเป็นต้องย้ายทุกอย่าง หลายธุรกิจเลือกย้ายเฉพาะข้อมูลหลักและยอดคงเหลือ แล้วเก็บประวัติเก่าไว้ในไฟล์เดิมแบบอ่านอย่างเดียว ลองถามตัวเองทีละกลุ่ม

ระหว่างนี้ให้เริ่มทำความสะอาดข้อมูลไปด้วย เพราะเป็นงานที่ฝั่งธุรกิจรู้ดีที่สุด

ภาพประกอบพนักงานคัดแยกรายชื่อซ้ำและจัดข้อมูลในตารางให้เป็นระเบียบก่อนนำเข้าระบบใหม่
ทำความสะอาดข้อมูลก่อนย้าย ลดรายการซ้ำและรูปแบบที่ไม่ตรงกัน

ขั้นที่ 3: จับคู่คอลัมน์เก่ากับช่องในระบบใหม่

เมื่อรู้แล้วว่าจะย้ายอะไร ขั้นต่อไปคือทำตารางจับคู่ (mapping) ว่าคอลัมน์ไหนในไฟล์เก่า จะไปลงช่องไหนในระบบใหม่ ไม่ต้องเป็นเอกสารเทคนิค ทำเป็นตารางสามคอลัมน์ก็พอ

ไฟล์เก่า ช่องในระบบใหม่ หมายเหตุ
ชื่อร้าน ชื่อลูกค้า ตัดคำว่า "ร้าน" ออกหรือไม่
เบอร์ เบอร์โทร บางแถวมีหลายเบอร์ เก็บเบอร์แรก
เครดิต (วัน) เงื่อนไขชำระเงิน ช่องว่าง = เงินสด
(ไม่มี) กลุ่มลูกค้า ต้องเติมเองก่อนย้าย

ตารางนี้ช่วยให้เห็นสามเรื่องชัดขึ้น คือ ช่องที่ระบบใหม่ต้องการแต่ข้อมูลเก่าไม่มี คอลัมน์เก่าที่ไม่มีที่ลงในระบบใหม่ และกฎแปลงข้อมูลที่ต้องตกลงกัน เช่น ค่าว่างหมายถึงอะไร

ขั้นที่ 4: ทดลองนำเข้าชุดเล็กก่อน แล้วตรวจกับของเดิม

อย่าเพิ่งนำเข้าข้อมูลทั้งหมดในรอบแรก ขอให้ผู้พัฒนาทดลองนำเข้าชุดตัวอย่างในระบบทดสอบก่อน แล้วฝั่งธุรกิจตรวจด้วยตัวเอง

ถ้าเจอปัญหาในรอบทดลอง ถือว่าดี เพราะแก้ได้ก่อนวันจริง การตรวจตัวเลขแบบนี้ยังใช้ซ้ำได้ตอนรับมอบงานตาม เช็กลิสต์รับมอบระบบ

ขั้นที่ 5: วางแผนวันเปลี่ยนระบบ

ปัญหาที่พบบ่อยคือข้อมูลเก่ายังเปลี่ยนอยู่ระหว่างที่กำลังย้าย เช่น วันนี้ยังขายของและตัดสต็อกในไฟล์เดิม ทำให้ยอดที่นำเข้าไปไม่ตรงกับความจริงในวันเปิดใช้ จึงควรตกลงเรื่องเหล่านี้ล่วงหน้า

ภาพประกอบทีมงานตรวจยอดตัวเลขบนแดชบอร์ดระบบใหม่เทียบกับไฟล์เดิมในวันเปลี่ยนระบบ
กำหนดวันตัดยอดและตรวจตัวเลขก่อนเปิดใช้ระบบจริง

ขั้นที่ 6: เขียนเรื่องการย้ายข้อมูลลงข้อตกลงให้ชัด

การย้ายข้อมูลเป็นหนึ่งในเรื่องที่มักตกหล่นจากขอบเขตงาน ก่อนเริ่มควรตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรว่า

เรื่องการแบ่งความรับผิดชอบหลังส่งมอบ อ่านต่อได้ที่ หลังส่งมอบ ใครรับผิดชอบอะไร และถ้าต้องการกันไม่ให้ทุกคนแก้ข้อมูลที่เพิ่งย้ายเข้ามาได้ ดู ออกแบบสิทธิ์ผู้ใช้ในระบบตามสั่ง

ตัวอย่างข้อมูลที่ควรคิดเป็นพิเศษ

เริ่มเล็กได้ ไม่ต้องย้ายทุกอย่างในรอบแรก

ถ้าข้อมูลเก่ามีมากหรือยังไม่สะอาด การย้ายเฉพาะข้อมูลที่ต้องใช้ทุกวันก่อน แล้วค่อยย้ายส่วนที่เหลือในรอบถัดไป ก็เป็นทางที่เหมาะกับหลายธุรกิจ แนวคิดนี้สอดคล้องกับการ แบ่งเฟส เริ่มจาก MVP และถ้าทีมของคุณยังไม่มีโปรแกรมเมอร์ประจำ ลองอ่าน ทีมเล็กจะดูแลระบบเองได้ไหม ว่าการนำเข้าข้อมูลเพิ่มภายหลังเป็นงานที่ทีมทำเองได้แค่ไหน

GearGaoPro ช่วยอะไรได้บ้าง

GearGaoPro (เกียร์เก่าโปร) รับเขียนระบบตามสั่ง เช่น ระบบหลังบ้าน ERP เว็บแอป และระบบเฉพาะองค์กร โดยคุยขอบเขตงานรวมถึงข้อมูลเดิมของธุรกิจตั้งแต่ต้น และส่งมอบ Source Code 100% เพื่อให้ธุรกิจเป็นเจ้าของระบบของตัวเอง

ถ้าธุรกิจของคุณเป็นหอพักหรือคลินิก และยังไม่ต้องสั่งทำระบบแยก เริ่มจากระบบพร้อมใช้ได้เลย คือ สมัครใช้ HorPro โปรแกรมจัดการหอพัก (ฟรี 6 เดือนแรก แล้ว 399 บาท/เดือน) และ สมัครใช้ BookQ ระบบจองคิวคลินิก (Standard ฟรี 6 เดือนแล้ว 399 บาท/เดือน, Pro ฟรี 6 เดือนแล้ว 799 บาท/เดือน)

หมายเหตุ: งานรับเขียนระบบตามสั่งประเมินเป็นรายโปรเจกต์ตามขอบเขตงาน บทความนี้ไม่ระบุราคาหรือระยะเวลาพัฒนา

สรุป

การย้ายข้อมูลเก่าเข้าระบบใหม่ให้ราบรื่นเริ่มจากลิสต์ว่าข้อมูลอยู่ที่ไหน ตัดสินใจว่าอะไรต้องย้าย ทำความสะอาดข้อมูล จับคู่คอลัมน์ ทดลองนำเข้าชุดเล็กแล้วตรวจกับของเดิม วางแผนวันตัดยอด และเขียนทั้งหมดลงข้อตกลง เมื่อคุยเรื่องนี้ตั้งแต่ก่อนเริ่มพัฒนา วันเปิดใช้ระบบจะเป็นวันที่ทีมเริ่มทำงานในระบบใหม่ได้จริง ไม่ใช่วันที่ต้องไล่แก้ข้อมูลซ้ำและยอดไม่ตรง

ติดต่อเรา

📲 แอดไลน์ @224ounfp แล้วกด "ขอใบเสนอราคา/ปรึกษาฟรี" เล่าว่าตอนนี้ข้อมูลของธุรกิจอยู่ใน Excel สมุด หรือระบบเดิมแบบไหน ทีมพร้อมช่วยวางแผนการย้ายข้อมูลให้เข้ากับขอบเขตงานจริงของคุณ

ขอใบเสนอราคา/ปรึกษาฟรี

แอด LINE ปรึกษาฟรี